کاروانسرای شاه عباسی
     كاروانسراي نيشابور در دوره صفويه در خارج از شهر پشت دروازه مشهد احداث گشته است. اين كاروانسرا كه به رباط نيشابور معروف شده در حال حاضر در داخل شهر نيشابور و در گوشه ميدان خيام واقع شده است. اين بنا ازسمت شمال به خيابان امام خميني، از جانب مغرب به كارگاه چوب بري، از جبهه جنوبي به دبيرستان پسرانه و از سمت شرق به خيابان فرهنگ محدود است و همجواري با مسجد جامع شهر و بازار صفويه نيشابور ابن كاروانسرا را از موقعيت ممتازي در شهر برخوردار نموده است.
     كاروانسرا از نوع چهار ايواني با حياط مركزي و حجراتي گرداگرد حياط ساخته شده و شيوه آجر كاري و نحوه ساخت آن شويد احداث بنا در دوره صفويه مي باشد. تزئينات اين بنا به نوع آجركاري محدود است كه در نماي سردر ايوان ها و ورودي و كاربندي زيرگنبد هشتي اجرا شده است. متاسفانه در اين كاروانسرا كتيبه يا سندي كه زمان ساخت دقيق و يا نام باني و سازنده آن و يا اطلاعات ديگري بدست بدهد وجود ندارد. پلان كاروانسرا مربع و در ايعاد 30/68 *30/69 متر ساخته شده و زير بناي آن حدود 1760 مترمربع مي باشد. كاروانسرا داراي يك ورودي است كه از سطح ديوارهاي طرفين پيش امده تر و به لحاظ تاكيد بيشتر بر ورودي مرتفع تر از ديوارهاي طرفين احداث گشته است. هشتي ورودي دو اشكوبه بوده و در زير گنبد آن كار بندي زيبايي اجرا دشه و اين بخش از بنا را تزئين نموده است. در اشكوب همكف هشتي در دو سو اطاق هايي قرار دارد كه احتمالاً از آن ها بعنوان نگهباني و اتاق سرايدار استفاده مي شده. هشتي پلان هشت و نيم هشت دارد و در گوشه هاي شمال شرقي و شمال غربي آن پله هايي آجري جهت دستيابي به اتاق هاي اشكوب اول و پشت بام تعبيه شده است.
     در اشكوب اول هشتي نيز اتاق هايي قراردارد كه احتمالاً محل زندگي كاروانيرادار بوده است. اتاق هاي اشكوب همكف طاق كليل و اشكوب اول به صورت تاق و تويزه مي باشد.
     پيرامون حياط مركزي كاروانسرا 24 حجره كه جلو هر حجره ايوانچه اي احداث شده قراردارد به عبارتي روي هر ضلع حياط مركزي 6 حجره با ايوانچه و يك ايوان در مركز ضلع ساخته دشه است. حجرات تقريباً پلاني مربع شكل دارند و ابعاد آن 50/3*20/3 متر مي باشد. كف ايوانچه ها و حجرات پيرامون حياط مركزي حدوداً 70 سانتيمتر از كف حياط مرتفع تر مي باشد و درون تمام آنها بخاري ديواري ساخته شده است. پشت حجرات مذكور در لايه همكف اصطبل ها قرار دارند كه محل نگهداري اموال و احشام بوده است. در داخل اين اصطبل ها طاقنماهايي احداث شده كه دورن آنها داراي بخاري ديواري ومحل استراحت و اتراق تيمار كنندگان حيوانات بوده اند و كف آن ها از كف اصطبل ها حدود 70 سانتي متر مرتفعتر مي باشد شيوه احداث پوشش اين اصطبل ها بصورت طاق و چشمه مي باشد. در دو طرف ورودي كاروانسرا طاقنماهايي نسبتاً عميق احداث شده كه ساده و فاقد تزئينات خاص است و از آن ها بعنوان محل استراحت موقت و نيز محل عرضه و فروش محصولات دوره گردان استفاده مي شده است. عمق اين طاقنماها حدود 5/1 متر و عرض آنه حدود 3 متر مي باشد. بناي مذكور با آجرهايي به ابعاد 25*25 سانتي متر و ملات ماسه و گچ احداث و پي آن نيز آهك ولاشه سنگ مي باشد.
    اين كاروانسرا در اواخر دوره قاجاريه و اوايل پهلوي محل اسكان و نگهداري ايتام و مستمندان و سپس مدتي به عنوان ژاندارمري و بعد از انقلاب بعنوان انبار جهار سازندگي استفاده مي شده تا اينكه در سال 1374 شمسي همزمان با برپايي كنگره جهاني بزرگداشت عطار نيشابوري در اختيار سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفته و مورد مرمت و بازسازي قرار گرفت و در حال حاضر از آن بعنوان مجموعه فرهنگي هنري و محل عرضه و نمايش صنايع سنتي و بومي منطقه و نيز اداره ميراث فرهنگي شهرستان استفاده مي شود. 

قدمتصفویه
شماره ثبت 1230
تاریخ ثبت 1355/03/17




نام و نام خانوادگی:  
پست الکترونیک:  
متن پیام:  
 بازسازی
کد امنیتی :  

سایر شهرستان ها
تمامی حقوق این پورتال متعلق است به اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی مجری پورتال : شرکت داده پردازی پویان ابتکار شرق